Stel de feitendatum vast
Het nieuwe Strafwetboek trad op 1 september 2026 in werking. Voor feiten vanaf die datum vertrek je van de nieuwe tekst, samen met eventuele bijzondere wetgeving. Voor oudere feiten moet je nagaan welke regels golden toen het gedrag plaatsvond en welke regels nadien zijn gewijzigd.
Bij een feitenreeks rond de inwerkingtreding kan één datum te eenvoudig zijn. Identificeer de relevante handelingen, nalatigheden en tijdvakken afzonderlijk. De kwalificatie van voortdurende of herhaalde feiten vraagt juridische beoordeling van het concrete dossier.
Vergelijk inhoud en strafgevolg
Artikel 2 van het nieuwe Strafwetboek verbiedt bestraffing van gedrag dat ten tijde van de feiten niet strafbaar was en sluit een zwaardere hoofd- of bijkomende straf uit dan toen wettelijk was voorzien. Bij een latere wetswijziging gelden de voor de dader gunstigste bepalingen.
Daarvoor volstaat het niet om artikelnummers naast elkaar te leggen. Vergelijk de bestanddelen van het misdrijf, de voorwaarden voor verantwoordelijkheid, het toepasselijke strafniveau en de mogelijke bijkomende straffen. Een nieuw artikel kan een oudere regel opsplitsen of verschillende regels samenbrengen.
Maak de vergelijking controleerbaar
Bewaar de gebruikte versie van beide wetteksten en vermeld de feitendatum bij elke conclusie. Een geconsolideerde tekst toont wijzigingen op een controledatum; hij vertelt niet zonder meer wat op een vroegere datum gold. Controleer daarom ook de relevante historische versie.
Gebruik een oud-naar-nieuw-koppeling als startpunt, niet als bewijs dat bepalingen juridisch gelijk zijn. Als een dossier onder een bijzondere strafwet valt, moet ook die wet en haar eigen overgangsregeling worden nagekeken.